Tổng thống Philippines ‘tiến thoái lưỡng nan’ trong quan hệ với Trung Quốc

Pháp Luật 13/04/2021 - 00:04

Sau màn đấu khẩu giữa Manila và Bắc Kinh liên quan đến vụ hàng chục tàu Trung Quốc neo đậu ở khu vực tranh chấp trên Biển Đông, Tổng thống Rodrigo Duterte đã lên tiếng, nhưng là theo hướng hạ nhiệt căng thẳng.

Tổng thống Philippines ‘tiến thoái lưỡng nan’ trong quan hệ với Trung Quốc - ảnh 1
Tổng thống Rodrigo Duterte rơi vào thế kẹt trong vụ tàu Trung Quốc hiện diện ở vùng biển mà Philippines tuyên bố chủ quyền. Ảnh: Reuters

Theo tờ Nikkei Review (Nhật Bản), trong tuyên bố được phát ngôn viên Phủ Tổng thống Philippines đưa ra, ông Duterte khẳng định khác biệt giữa hai nước dù ở mức độ nào cũng không thể cản trở đà phát triển tích cực trong tổng thể quan hệ song phương nói chung và hợp tác chống đại dịch COVID-19 nói riêng.

Sự xuất hiện của nhiều tàu cá mà quân đội Philippines cho là tàu “dân quân biển” Trung Quốc tại vùng biển Manila tuyên bố chủ quyền là tình thế “tiến thoái lưỡng nan” mới nhất mà ông Duterte phải đối diện trong quan hệ với Trung Quốc. Chỉ trích Trung Quốc sẽ hợp với dư luận Philippines , khi phần đông người dân coi coi hành vi này của Bắc Kinh là bước xâm phạm chủ quyền. Nhưng làm như vậy sẽ khiến ông Duterte mất đi ủng hộ cần thiết từ phía Bắc Kinh để giúp Philippines thoát khỏi đại dịch, vượt lên suy thoái do COVID-19 gây ra.

Theo chuyên gia Collin Koh thuộc Viện Nghiên cứu Chiến lược và Quốc phòng (IDSS) có trụ sở ở Singapore, ông Duterte lâm vào tình cảnh cần phải đưa ra phản ứng mạnh mẽ nhất nhưng trong phạm vi không được làm chấn động các nền tảng quan hệ giữa Manila và Bắc Kinh.

Vị tổng thống ưa lối phát biểu mạnh bạo cho đến nay vẫn tránh bình luận trực tiếp về đối đầu gần đây giữa hai nước liên quan đến vụ hơn 200 tàu Trung Quốc kết bè gần Đá Ba Đầu (thuộc cụm đảo Sinh Tồn, trên quần đảo Trường Sa thuộc chủ quyền Việt Nam). Thái độ “hòa hoãn” của ông Duterte không phải điều quá bất ngờ nếu xét đến chính sách “thích ứng với Trung Quốc” mà Tổng thống Philippines theo đuổi kể từ khi lên nắm quyền.

Sau khi giành chiến thắng trong cuộc bầu cử năm 2016, ông Duterte tìm cách tăng cường hợp tác với Bắc Kinh, chấp nhận gác lại vấn đề nhạy cảm tranh chấp lãnh thổ. Thiện chí của ông đã được đáp lại bằng các cam kết đầu tư trị giá nhiều tỉ USD từ Bắc Kinh, dòng khách du lịch tấp nập từ Trung Quốc cũng như việc đại lục mở rộng cửa cho hàng hóa xuất khẩu của Philippines, nhất là mặt hàng chuối.

Trong đại dịch COVID-19, Trung Quốc cũng chuyển giao cho Philippines nhiều máy thở, đồ bảo vệ cá nhân và mới đây là mặt hàng vaccine phòng dịch. Manila khởi động chiến dịch tiêm chủng vào tháng trước bằng vaccine Sinovac do Bắc Kinh tài trợ. Chính quyền ông Duterte đang tính toán đặt mua thêm vaccine từ Trung Quốc, khi nguồn cung từ các nước khác bị trì hoãn.

Tổng thống Philippines ‘tiến thoái lưỡng nan’ trong quan hệ với Trung Quốc - ảnh 2
Vaccine Sinovac được Trung Quốc viện trợ cho Philippines. Ảnh: Reuters

Với cá nhân ông Duterte, có được sự hậu thuẫn từ Bắc Kinh là điều rất quan trọng, nhất là khi Philippines đang phải vật lộn trước làn sóng bùng phát lây nhiễm COVID-19, buộc chính quyền phải thực thi đóng cửa trong hai tuần tại nhiều khu vực chiếm 25% dân số cả nước, trong đó có thủ đô Manila. Đóng cửa do đại dịch là mối đe dọa đối với mục tiêu phục hồi kinh tế của chính phủ, sau khi Philippines ghi nhận GDP giảm kỉ lục 9,6% trong năm 2020.

Ông Koh đánh giá, hệ quả tiêu cực đại dịch COVID-19 gây ra có thể hủy hoại triển vọng thắng cử đối với đảng của tổng thống đương nhiệm. Ông Duterte bị giới hạn bởi một nhiệm kỳ 6 năm. Những ứng cử viên thay thế triển vọng gồm có con gái Sara Duterte – Thị trưởng thành phố Davao, và cựu cố vấn của ông Duterte – Thượng nghị sĩ Bongo. Nếu kiểm soát tốt dịch bệnh và phục hồi nền kinh tế, ông Duterte sẽ có được ưu thế, giúp người được ông chọn lựa có cơ hội chiến thắng cao trong cuộc bầu cử năm 2022.

Để làm được điều đó, tổng thống Philippines phải cần đến sự hỗ trợ của Trung Quốc. Đó là một phần lý do giải thích tại sao ông Duterte đứng ngoài các tuyên bố cứng rắn của Ngoại trưởng và Bộ Trưởng Quốc phòng Philippines nhằm vào Trung Quốc gần đây.

Ngày 5/4, Bộ Ngoại giao Philippines đưa ra tuyên bố cứng rắn, chỉ trích các bình luận được coi là khó chấp nhận của Đại sứ quán Trung Quốc tại Philippines, đồng thời cảnh báo (sẽ) gửi công hàm ngoại giao phản đối mỗi ngày nếu Bắc Kinh chưa chịu rút tàu khỏi đá Ba Đầu.

Trước đó một ngày, Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Delfin Lorenzana cho rằng sự xuất hiện liên tục của “dân quân biển” Trung Quốc trong khu vực cho thấy ý định chiếm đóng thêm các khu vực ở Biển Đông, bởi Bắc Kinh từng làm điều tương tự ở bãi cạn Scarborough và khu vực đá Vành Khăn.

Đáp lại, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Triệu Lập Kiên ngày 6/4 cho rằng Manila có động cơ và ý đồ thù địch khi gọi các tàu Trung Quốc là “lực lượng dân quân biển”.

Philippines sắp diễn tập chung với Mỹ ở Biển Đông

Quân đội Philippines sẽ tham gia diễn tập Balikatan với hàng trăm binh sĩ Mỹ trên Biển Đông trong hai tuần tới, khi căng thẳng với Trung Quốc gia tăng.

Khoảng 700 lính Mỹ và 1.300 binh sĩ Philippines sẽ tham gia diễn tập Balikatan (Vai kề vai) nhằm kiểm tra khả năng sẵn sàng của quân đội hai nước trong ứng phó với các mối đe dọa như thiên tai hay khủng bố, tướng Cirilito Sobejana, tư lệnh quân đội Philippines, hôm nay cho biết.

Quy mô diễn tập năm nay nhỏ hơn những năm trước do Covid-19, tướng Sobejana cho hay, chỉ bằng 1/4 số lượng binh sĩ tham gia các đợt diễn tập trước đây. Balikatan 2020 đã bị hủy do Covid-19.

"Cuộc diễn tập năm nay kết hợp các hoạt động trên máy tính và trên thực địa", Sobejana nói. "Đây là hoạt động quy mô không lớn, chỉ nhằm giữ vững liên minh giữa hai lực lượng vũ trang".

Tổng thống Philippines ‘tiến thoái lưỡng nan’ trong quan hệ với Trung Quốc - ảnh 3

Nhóm tác chiến tàu sân bay USS Theodore Roosevelt và tàu đổ bộ USS Makin Island hội quân ở Biển Đông hôm 9/4. Ảnh: Hải quân Mỹ.

Đại sứ quán Mỹ tại Manila chưa bình luận thông tin này. Thông báo diễn tập được công bố vài giờ sau cuộc điện đàm giữa Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin và người đồng cấp Philippines Delfin Lorenzana.

Hai bộ trưởng đã thảo luận về tình hình Biển Đông, cũng như sự hiện diện của hàng loạt tàu Trung Quốc gần đây tại bãi đá ngầm gần đảo Sinh Tồn Đông của Việt Nam, theo thư ký báo chí Lầu Năm Góc John Kirby.

Phát ngôn viên Lầu Năm Góc cũng xác nhận nhóm tác chiến tàu sân bay USS Theodore Roosevelt và tàu đổ bộ USS Makin Island đang được triển khai ở Biển Đông. Hải quân Mỹ trước đó cho hay hai nhóm tàu đã hội quân và tiến hành các hoạt động diễn tập chung trên Biển Đông.

Căng thẳng tại Biển Đông gia tăng từ 7/3, khi hàng trăm tàu Trung Quốc neo đậu tại bãi Ba Đầu trong lãnh hải đảo Sinh Tồn Đông, thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam, kết thành hàng dài mà không đánh bắt, dù thời tiết thuận lợi.

Philippines cáo buộc lực lượng này do dân quân biển Trung Quốc điều khiển và đã yêu cầu rút đội tàu, nhưng Bắc Kinh từ chối với lý do các tàu đang "neo đậu để tránh thời tiết xấu".

Philippines và Mỹ nối lại diễn tập chung Balikatan hơn một năm sau khi Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte thông báo dự định hủy bỏ Thỏa thuận Các lực lượng Thăm viếng (VFA), vốn cho phép Mỹ triển khai quân đồn trú luân phiên tại nước này và là nòng cốt của liên minh quân sự gần 70 năm giữa hai nước.

Philippines đã đình chỉ việc hủy bỏ VFA, nhưng nó làm nổi bật mối quan hệ phức tạp giữa Philippines và Mỹ, trong bối cảnh Trung Quốc đang nỗ lực gia tăng ảnh hưởng ở khu vực.

Quân đội Philippines nói 'để ngỏ' mọi khả năng ở Biển Đông Bộ Quốc phòng Philippines cho biết "tất cả lựa chọn đều để ngỏ", gồm hợp tác với Mỹ, khi căng thẳng gia tăng với Trung Quốc ở Biển Đông. "Trước diễn tiến tình hình ở Biển Đông, chúng tôi luôn để ngỏ mọi lựa chọn để ứng phó,...

Chia sẻ