Trung Quốc mắc kẹt trong bài toán hóc búa: "Hố đen quân sự" trở thành vũng lầy cho Bắc Kinh?

Chính trị 25/05/2021 - 20:05

Trung Quốc đang giằng xé giữa cơ hội và thách thức tại nơi từng được nhìn nhận là "hố đen quân sự" với Mỹ và Liên Xô.

Bắc Kinh giằng xé giữa cơ hội và thách thức

Trung Quốc đang bị giằng xé giữa việc nắm bắt cơ hội có thể có được khi Mỹ rút quân khỏi Afghanistan và mối lo ngại rằng quốc gia này sẽ rơi vào nội chiến, cũng như bất ổn một lần nữa.

Ông Yun Sun, Giám đốc Chương trình Trung Quốc tại Trung tâm Stimson, Washington cho biết, giới chuyên gia Trung Quốc đang chia làm hai phía khi thảo luận về đề tài "Việc Mỹ rút quân khỏi Afghanistan mang lại nhiều cơ hội hơn hay nhiều thách thức hơn [cho Trung Quốc]?".

Hãng tin CNN trước đó nhận định, việc rút quân khỏi Afghanistan là một bước chuyển hướng đáng hoan nghênh cho Washington.

Trung Quốc mắc kẹt trong bài toán hóc búa:

Trung Quốc đang băn khoăn liệu việc Mỹ rút quân khỏi Afghanistan có mang lại nhiều cơ hội hơn cho mình hay không? (Ảnh minh họa. Nguồn: Defense Post)

Cũng theo hãng tin này, tại cuộc họp giữa các nhà lãnh đạo Trung Á, Ngoại trưởng Vương Nghị cho biết Trung Quốc ủng hộ việc các lực lượng quân đội nước ngoài rút khỏi Afghanistan và Bắc Kinh sẵn sàng đóng một vai trò nhất định trong việc hỗ trợ "sự ổn định và phát triển" [của Afghanistan] trong tương lai.

Tuy nhiên, trong một phát biểu khác sau đó, nữ đại diện phát ngôn của Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã chỉ trích "tuyên bố đột ngột gần đây của Mỹ về việc rút hoàn toàn lực lượng [ra khỏi Afghanistan]" và nói rằng "quyết định của Washington đã dẫn đến một chuỗi các cuộc tấn công bằng chất nổ ở quốc gia Trung Á này, làm tồi tệ hơn tình hình an ninh và đe dọa hòa bình, ổn định, cũng như cuộc sống và sự an toàn của người dân tại đây".

Bài toán hóc búa cho Trung Quốc

Khác với thái độ phản đối kịch liệt trước cuộc Chiến tranh Iraq [do Mỹ phát động], giới lãnh đạo Trung Quốc được cho là đã ngầm ủng hộ chiến dịch quân sự của Mỹ vào Afghanistan năm 2001.

Bắc Kinh đã tham gia ký kết nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc nhằm lên án Taliban chứa chấp các phần tử khủng bố al-Qaeda và Osama bin Laden, đồng thời kêu gọi thành lập chính phủ mới tại quốc gia này.

Một phần lý do dẫn tới quyết định trên là Trung Quốc nhận thấy dưới thời Taliban lộng hành, Afghanistan đã trở thành trung tâm của sự hỗn loạn ngay bên biên giới Trung Quốc, nơi đây không chỉ có các nhóm chiến binh nhắm vào phương Tây, mà còn có các tổ chức muốn đòi độc lập cho Tân Cương.

Chuyên gia quân sự Trung Quốc Song Zhongping cảnh báo rằng, "ngay cả khi chính phủ Afghanistan và Taliban đạt được thỏa thuận để thành lập chính phủ mới một cách hòa bình thì chúng ta [Trung Quốc] vẫn nên chuẩn bị cho bất cứ khả năng nào khác có thể xảy ra". Điều này có thể dẫn tới sự hiện diện quân sự mạnh mẽ hơn của Trung Quốc trong khu vực.

Trong những năm gần đây, Trung Quốc được cho là đã tăng cường sự hiện diện cho "lực lượng quân sự quốc tế" của nước này. Tuy nhiên, những tuyên bố về việc binh lính Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) đang hoạt động ở Afghanistan vẫn chưa được xác nhận.

Trung Quốc mắc kẹt trong bài toán hóc búa:

Lính Mỹ hạ cờ trong buổi bàn giao căn cứ quân sự tại tỉnh Helmand cho quân đội Afghanistan hôm 2/5. Ảnh: AP

Khi Mỹ rút quân khỏi Afghanistan, cấu trúc an ninh vốn yếu ớt của nước này có thể sụp đổ một lần nữa. Điều đó khiến Trung Quốc không chỉ gặp rắc rối với các khoản đầu tư của Bắc Kinh trong khuôn khổ Sáng kiến Vành đai & Con đường gần Afghanistan, mà còn đối mặt với mối đe dọa gia tăng từ chủ nghĩa khủng bố.

Song, quan trọng nhất là sự sụp đổ của cấu trúc an ninh ở Afghanistan sẽ khiến Bắc Kinh không thể tiếp cận được với khối tài sản khoáng sản trị giá 3 nghìn tỷ USD. Trung Quốc đã để mắt đến các khu vực giàu tài nguyên này nhưng giờ đây họ đang mắc kẹt trong một bài toán hóc búa.

Bắc Kinh cần tới các nguồn lực nhưng bài học kinh nghiệm từ quá khứ cho thấy Afghanistan đã trở thành một "hố đen quân sự" cho các quốc gia đang cố gắng giành ảnh hưởng tại nước này.

Liên Xô trong giai đoạn cuối của Chiến tranh lạnh và Mỹ trong 2 thập kỷ qua đã cho thấy bản chất chính xác của những thách thức mà bất cứ quốc gia nào cũng phải đối mặt khi tranh giành ảnh hưởng ở Afghanistan.

Nếu như Mỹ và Liên Xô đều đã ở trên đỉnh cao quyền lực khi bước chân vào Afghanistan thì Trung Quốc chưa thể làm được điều tương tự. Nước này hiện không có đủ năng lực quân sự, cũng như không có sự hậu thuẫn về kinh tế đủ mạnh để liên tục tài trợ cho cấu trúc hòa bình ở Afghanistan.