Trung Quốc chật vật tìm cách tăng tỷ lệ sinh, ứng phó dân số ngày càng già

26/10/2018 - 11:45 - Nguồn: ndh.vn Yêu cầu xóa tin

Trung Quốc tăng chi cho các dịch vụ xã hội có thể giúp thuyết phục một số gia đình có thêm con. Dù vậy, xu thế phát triển toàn cầu hiện tại sẽ khiến giới lãnh đạo Trung Quốc phải chật vật hơn trong ứng phó với một xã hội ngày càng già đi.

Nới lỏng chính sách một con năm 2016, năm “đẹp” để sinh con theo quan niệm tại Trung Quốc, phần nào đã giúp tăng số trẻ sơ sinh. Tỷ lệ sinh năm 2017 đã giảm xuống thấp nhất 16 năm. Báo cáo từ các địa phương cho thấy con số này còn giảm sâu hơn trong năm nay, như thành phố Truy Bác, tỉnh Sơn Đông, giảm 23% trong 5 tháng đầu năm.

Tỷ lệ sinh của Trung Quốc là 1,6, cao hơn so với Nhật Bản – quốc gia điển hình của “thảm họa nhân khẩu”, nhưng vẫn thấp hơn những quốc gia phát triển khác, bao gồm cả Mỹ và Anh. Không tính đến yếu tố chính xác, tỷ lệ sinh của Trung Quốc vẫn thấp hơn mức thay thế phù hợp 2,1.

Tỷ lệ sinh của các nước Trung Quốc, Mỹ, Anh, Nhật Bản và Ấn Độ từ năm 1960. Ảnh: Nikkei.

Kể từ năm 2016, hầu hết các cặp vợ chồng được phép có tới hai con, hơn 40 năm sau khi Trung Quốc triển khai chính sách gây tranh cãi này. Ủy ban Kế hoạch hóa Gia đình và Y tế Quốc gia Trung Quốc đã được đưa vào trong một cơ quan y tế quốc gia mới. Giới chức Trung Quốc có thể đang cân nhắc xóa bỏ mọi hạn chế với hy vọng giải quyết tình trạng lực lượng lao động giảm còn tỷ lệ phụ thuộc tăng.

Tuy nhiên, một đợt bùng nổ trẻ em khó có thể diễn ra. Gần 60% trong số 405 người tham gia khảo sát của FT Confidential Research cho biết chi phí liên quan là yếu tố chính cản trở quyết định sinh con của họ. 4% nói họ bị ảnh hưởng bởi chính sách hạn chế sinh, 1/3 chọn chi phí nhà ở. Trong số những người đã có một con, chỉ 6% lấy lý do là chính sách hạn chế sinh.

Khảo sát phản ánh sự thay đổi trong xã hội Trung Quốc từ kinh tế bùng nổ. Người Trung Quốc đang kết hôn muộn hơn, có con muộn hơn và thường xuyên ly hôn hơn.

Xu hướng kết hôn muộn đang tăng ở Trung Quốc...

...trong khi tỷ lệ ly hôn tăng.

Năm 1995, chưa đến 30% dân số Trung Quốc sống trong khu vực thành thị, 90% trẻ sơ sinh có mẹ chưa đến 30 tuổi. Năm 2016, hai tỷ lệ trên là 57% và 65%.

Những người tham gia khao sát của FT Confidential Research, đều sống ở khu vực thành thị, đều đang chật với với chi phí sống gia tăng trong khi chi tiêu của chính phủ cho dịch vụ xã hội chưa bắt kịp.

Các gia đình nhỏ hơn đồng nghĩa vợ chồng phải chi nhiều hơn cho giáo dục của người con duy nhất. Khảo sát do HSBC thực hiện năm 2017 cho thấy 93% phụ huynh Trung Quốc chi tiền cho con học thêm, tỷ lệ cao nhất trong số 8.000 phụ huynh tham gia khảo sát tại 15 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Cơ hội kinh tế cũng tác động đến quy mô hộ gia đình, thể hiện ở 21% người tham gia khảo sát nói cam kết nghề nghiệp là trở ngại chính với có con. Tỷ lê này là 29% ở nhóm hộ gia đình có thu nhập hơn 300.000 nhân dân tệ (43.300 USD)/năm. Phụ nữ Trung Quốc thường bị phân biệt đối xử liên quan đến việc họ muốn có con.

Cơ hội kinh tế còn mang đến các áp lực khác. Kinh tế phát triển kéo theo thị trường nhà đất tăng giá, tạo ra cuộc khủng hoảng giá cả tại những thành phố lớn nhất của Trung Quốc. Đàn ông thường cần có nhà ở để hôn nhân suôn sẻ hơn trong khi có thêm con đồng nghĩa vợ chồng phải tìm cách nới rộng không gian, đôi khi khá tốn kém.

Với xu hướng hiện tại, cơ cấu dân số Trung Quốc đến giữa thế kỷ này sẽ giống như Nhật Bản hiện nay. Nhật Bản đang là quốc gia có tỷ lệ người già phụ thuộc cao nhất thế giới, ở 45,6%. Tỷ lệ này ở Trung Quốc sẽ tăng từ 15% lên 43% vòa năm 2045, theo dự báo của Liên Hợp Quốc.

Cơ cấu dân số của Trung Quốc và Nhật Bản.

Trong số các thành viên Tổ chức Hợp tác Kinh tế và Phát triển (OECD), tăng chi tiêu công cho các hộ gia đình và con cái kể từ đầu thế kỷ này đã không mang lại kết quả tăng tỷ lệ sinh đáng kể. Đức tăng tỷ lệ sinh thành công nhờ các quy định chăm sóc trẻ sơ sinh, tỷ lệ này cũng tăng trở lại tại Nhật Bản nhưng hai nước vẫn chưa đạt tỷ lệ thay thế.

Chính phủ Trung Quốc đang cho phép chính quyền địa phương thử nghiệm các sáng kiến khuyến khích các cặp vợ chồng có thêm con. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa thể xác thực được việc chính sách hai con sẽ bị dỡ bỏ.

Tỷ lệ sinh vẫn ở mức thấp dù chi tiêu công của OECD cho các hộ gia đình tăng.

Chính phủ Trung Quốc sẽ phải hành động nhanh hơn, kiên quyết hơn nếu muốn ứng phó thành công với ảnh hưởng của dân số ngày càng già đi. Trung Quốc dự kiến có thêm 200 triệu người trên 65 tuổi vào giữa thế kỷ này trong khi ít trẻ sơ sinh đồng nghĩa với lực lượng lao động giảm.

Trung Quốc chật vật tìm cách tăng tỷ lệ sinh, ứng phó dân số ngày càng già Trung Quốc chật vật tìm cách tăng tỷ lệ sinh, ứng phó dân số ngày càng già
10 3468 56 reviews

(NDH) Trung Quốc có thể xóa bỏ hoàn toàn chính sách hạn chế sinh con bởi nước này cần có thêm trẻ em nhưng chỉ riêng quyết định này là chưa đủ để giải quyết những thách thức về nhân khẩu học của Trung Quốc, theo khảo sát của FT Confidential Research.