Tư vấn chọn ngành nghề, điều chỉnh nguyện vọng

Giới trẻ 14/04/2021 - 22:12

Là chuyên gia tư vấn tâm lý, nghề nghiệp, trước mỗi mùa tuyển sinh, PGS.TS Phạm Mạnh Hà, Khoa Quản lý Giáo dục, trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội, lại ngập trong các câu hỏi. Ông đưa ra 4 bước chọn ngành nghề để giúp thí sinh có định hướng đúng đắn.

Tư vấn chọn ngành nghề, điều chỉnh nguyện vọng - ảnh 1

Thí sinh vẫn rất “khát” thông tin về ngành nghề Ảnh: Nghiêm Huê

PGS.TS Phạm Mạnh Hà cho biết, đa số câu hỏi gửi đến tổ tư vấn đều cùng một kiểu như ngành này có tương lai không, hoặc ngành này có thất nghiệp không? Trong khi đó, cũng không ít thí sinh thổ lộ việc chọn ngành theo định hướng của người nhà, do bố mẹ có mối quan hệ nên “gửi gắm” để sau này có việc.

Ông Hà khẳng định, năng lực mới là thước đo quan trọng để đảm bảo cho một công việc ổn định sau này. Do vậy, thí sinh hãy loại bỏ ngay suy nghĩ ỷ lại vào gia đình vì trong chọn ngành nghề, bố mẹ không thể là lá chắn che chở suốt đời.

Theo ông Hà, mẫu số chung của những người dễ kiếm được việc làm là sự say sưa nghiên cứu và trải nghiệm công việc ngay từ khi còn là sinh viên để tích lũy kỹ năng, thỏa mãn yêu cầu của nhà tuyển dụng. Nhấn mạnh tính cách cá nhân là tiêu chí quan trọng để chọn ngành học , ông Hà đưa ra 6 nhóm tính cách và cách nhận biết thông qua những gì cha mẹ thường phàn nàn về bản thân mỗi thí sinh.

Những thí sinh hay bị mẹ mắng “việc nhà thì nhác việc chú bác thì siêng” thường có tính cách xã hội , thích giao tiếp và giúp đỡ mọi người, có thể phù hợp ngành nghề thương mại , kinh doanh , báo chí, marketing… Những học sinh hay lý sự với người lớn, hay đầu têu những trò nghịch ngợm ở lớp, bị thầy cô phê bình nhưng lại được bạn bè yêu mến thường là những thí sinh có tố chất lãnh đạo và tư duy phản biện, có thể tìm hiểu ngành nghề quản trị nhân sự, quản trị kinh doanh …

Những thí sinh hay bị mắng vì tội lọ mọ, tháo tung đồ điện trong nhà để nghiên cứu thường có tư duy kỹ thuật, phù hợp những ngành nghề cơ khí, kỹ sư công nghệ… Thí sinh ngoan ngoãn, ít nói, ngại thay đổi, hay được cầm quỹ lớp… thuộc nhóm tính cách “công chức”, phù hợp nghề kế toán, kiểm toán, nhân viên quản trị văn phòng…

Những học sinh học rất giỏi, lúc nào cũng thấy ngồi ôm sách vở, ít đi chơi thuộc nhóm tố chất nghiên cứu, phù hợp trở thành nhà nghiên cứu khoa học, giảng viên đại học… Một số người có đầu óc sáng tạo , hay bị mắng “suốt ngày mơ mộng”, yêu thơ ca, ghét công việc cứng nhắc… hay có tính cách nghệ sĩ, triển vọng trở thành kiến trúc sư, nhân viên quan hệ công chúng, nhà văn…

Ðiều chỉnh nguyện vọng theo nguyên tắc “nước chảy”

Sau nhiều năm nghiên cứu, tư vấn hướng nghiệp cho học sinh, PGS Phạm Mạnh Hà đưa ra 4 bước chọn ngành nghề để giúp thí sinh có định hướng đúng đắn,theo đó, cần trả lời các câu hỏi lần lượt: tôi thích nghề gì, tôi phù hợp nghề gì, tôi chọn nghề gì, tôi nên học tập ở đâu?

Ông Hà cũng khuyên thí sinh về cách điều chỉnh nguyện vọng sau khi biết điểm thi. “Thực tế, có nhiều học sinh đỗ hoặc trượt một cách oan ức vì thay đổi nguyện vọng không đúng. Do vậy, các em chỉ thay đổi khi đã có sự nghiên cứu, tìm hiểu thật kỹ, nếu thấy không có khả năng thì mới đổi nguyện vọng.

Các nguyện vọng được xếp theo thứ tự ưu tiên lần lượt như sau: nguyện vọng 1 dành cho những trường có mức điểm cao hơn, nguyện vọng 2 cho trường ngang với mức điểm của bản thân và nguyện vọng 3 cho các trường thấp hơn mức điểm của mình để chắc chắn đỗ”, ông nói.

Theo ông Hà, thí sinh không nên xét tuyển cùng lúc nhiều nhóm ngành khác nhau. “Nếu các em chọn ngành dàn trải, sẽ rất khó để có việc làm sau khi ra trường. Thí sinh chỉ nên chọn 1-2 ngành mà mình thực sự yêu thích và lựa chọn các trường có mức điểm phù hợp”, ông khuyên.

Phụ huynh băn khoăn chọn trường cho con vào lớp 1

Việc chọn trường cho con vào lớp 1 luôn là chủ đề "hot" mỗi mùa tuyển sinh, nhất là ở các thành phố lớn.

Tư vấn chọn ngành nghề, điều chỉnh nguyện vọng - ảnh 2


Niềm vui của học sinh lớp 1 tại TPHCM trong ngày tựu trường. Ảnh: Tuấn Anh

Những băn khoăn thường thấy là sự cân nhắc giữa trường công lập, tư thục, gần nhà hay gần chỗ làm, trường thường hay trường mô hình tiên tiến...

Muôn kiểu "săn"trường

Tại thành phố Hồ Chí Minh, tuyển sinh đầu cấp được thực hiện theo hình thức phân tuyến, hộ khẩu thường trú ở phường nào, học sinh sẽ học trên địa bàn phường đó.

Đa phần phụ huynh chọn trường công lập gần nhà, tiện đưa đón, theo đúng tuyến. Tuy nhiên, vì nhiều lý do khác nhau cũng có không ít gia đình "rối như tơ vò" khi lựa chọn.

Chị Nguyễn Hằng Nga, ngụ tại chung cư 4S Linh Đông, TP Thủ Đức (TPHCM) chia sẻ: Từ năm 2020, gia đình đã tìm hiểu trường tiểu học cho con gái vào lớp 1 năm học tới. Tuy nhiên, hiện chị vẫn chưa "chốt" phương án.

Vừa qua, chị Nga đăng kí danh sách cho con ở phường để có một suất học ở trường công nơi đang cư trú. "Trường công lập ở đây cũng ổn, học sinh được học 2 buổi/ngày nhưng tôi đang nghiêng về phương án cho con học ở trường tư thục tại khu đô thị mới ở TP Thủ Đức. Trường này riêng học phí là 155 triệu đồng/năm".

Đắn đo tiền học khá cao nên chị tìm hiểu thêm một số trường tư thục khác ở địa bàn lân cận để đưa ra quyết định cuối cùng. Điều mà chị Nga hài lòng nhất ở ngôi trường tư nói trên có cơ sở vật chất rất tốt.

Tương tự như câu chuyện của chị Hằng Nga, việc con chuẩn bị vào lớp 1 khiến gia đình chị Minh Hạnh (ngụ tại quận Tân Phú, TPHCM) đứng ngồi không yên từ năm trước tới năm nay. Chị Hạnh cho biết: Ở quận Tân Phú, áp lực về dân số kéo theo sĩ số học sinh đông, một số khối lớp ở các trường tiểu học vẫn phải học 1 buổi/ngày.

Theo phân tuyến, con chị sẽ vào Trường Tiểu học Đoàn Thị Điểm trên địa bàn quận, cách nhà 800 mét. Trường có khoảng 3.000 học sinh khiến chị lo lắng. "Nếu được học bán trú cũng rất đông, tôi cân nhắc cho con học trường tư thục. Tuy nhiên, học trường tư con phải di chuyển khoảng 8 km, nên vẫn đang đắn đo lựa chọn, chưa đưa ra quyết định cuối cùng", chị Hạnh nói.

Với nhiều phụ huynh, dù nhà gần trường tiểu học công lập, nhưng vì e ngại... sĩ số đông, trường công ít hoạt động nên có tâm lý tìm trường tư thục cho con. Cũng có nhiều phụ huynh ở TPHCM, dù nhà ở quận này nhưng phải đưa con sang quận khác học để gần nơi làm việc của bố mẹ.

"Con tan học lúc 16 giờ 15 phút, phải thuê thêm người đưa rước, người trông con cho tới 6 giờ chiều mẹ mới đi làm về nên rất cực. Vì vậy, tôi tìm trường cho con học gần chỗ làm để tiện đưa đón. Dù sáng nào cũng phải đi xa tầm 10 km", chị Hải Anh, ngụ tại quận Gò Vấp (TPHCM) cho hay.

Tư vấn chọn ngành nghề, điều chỉnh nguyện vọng - ảnh 3


Học sinh tiểu học tham gia hoạt động hè với hình thức các câu lạc bộ ở trường. Ảnh minh họa

Chọn trường cho con: Lưu ý điểm gì

Theo các nhà giáo, chuyên gia, việc chọn trường cho con vào lớp 1 tuỳ thuộc từng gia đình chứ không có "công thức chung". Đa phần sẽ cho con vào trường gần nhà, tiện đưa đón, cũng có người cân nhắc giữa trường công và trường tư khi có điều kiện về tài chính. Trước lựa chọn này, họ đặt ra tiêu chí như cơ sở vật chất tốt, đội ngũ giáo viên uy tín, chương trình học tích hợp...

Thầy Vương Sĩ Đức, giáo viên Trường Tiểu học Nguyễn Thị Minh Khai (quận Gò Vấp) chia sẻ: Tôi vẫn đưa ra lời khuyên với quý phụ huynh, hãy chọn ngôi trường gần nhà cho trẻ và không nên quá cầu kỳ.

Ở các thành phố lớn, giao thông là vấn đề nhức nhối, học gần nhà sẽ mất ít thời gian di chuyển trên đường, tiện đưa rước. Các con được ngủ đủ giấc, dậy ăn sáng và tới trường trong niềm vui, đó là điều ai cũng mong muốn.

Ngoài ra, theo thầy Đức, chất lượng các trường tiểu học không có sự chênh lệch nhiều. Đội ngũ giáo viên cũng được tập huấn, bồi dưỡng và đều chuyển mình cùng đổi mới giáo dục nên phụ huynh hãy yên tâm.

Cũng theo thầy Đức, ở lứa tuổi tiểu học, nhất là vào lớp 1, phụ huynh cần hướng dẫn con các kỹ năng, sẵn sàng tâm lý cho con chứ không phải chạy theo trường điểm, trường tiếng tăm... mà quên đi việc trang bị cho trẻ những điều cần thiết. Thầy Đức cho rằng: Quan trọng vẫn là "kiềng ba chân" nhà trường - gia đình - xã hội để giáo dục trẻ phát triển toàn diện.

Đồng quan điểm này, bà Phạm Thuý Hà, Phó trưởng Phòng GD&ĐT Quận 4 đưa ra lời khuyên: Phụ huynh nên chọn trường gần nhà để tiện đưa đón, an toàn khi di chuyển trên đường. Ngoài ra, giả sử nếu có vấn đề gì của con ở trường, cha mẹ hoặc người thân cũng sẽ có mặt nhanh nhất để xử lý.

"Trường công hay tư đều bám sát các yêu cầu về chuyên môn, giáo dục kỹ năng cho trẻ. Tuy nhiên, trẻ tiểu học vẫn cần không gian rộng để hoạt động. Nếu trường chật quá hoặc không có sân chơi sẽ hạn chế sự vận động thể chất của trẻ. Nhưng chọn trường tư phải phù hợp với điều kiện về tài chính, cân nhắc kỹ càng", bà Thuý Hà nhấn mạnh.

Đối với trẻ lớp 1, bên cạnh việc chọn trường phụ huynh cần chuẩn bị kỹ cho trẻ về tâm lý khi thay đổi môi trường học tập. Cha mẹ có thể chở trẻ đi qua ngôi trường, giới thiệu, tạo sự thích thú cho con hoặc cùng con đi mua sắm đồ dùng học tập.

Ngoài ra, tập cho trẻ những kỹ năng cần thiết để phục vụ bản thân như tự xúc ăn, tự vệ sinh cá nhân, tập thói quen dậy sớm... Cho trẻ tập ăn những món ăn phổ biến, bởi một số trẻ vào lớp 1 nếu chỉ ăn thịt xay hay trứng chiên sẽ khó cho nhà trường và trẻ trong khi triển khai thực đơn cho hàng ngàn học sinh.

Liên quan đến việc chọn trường cho con, thầy Trịnh Đức (mạng lưới giáo viên tâm lý tại TPHCM) cho hay: Nhiều phụ huynh chọn trường cho con với câu "nghe nói trường đó trường điểm, tốt" chứ không hề tìm hiểu kĩ. Đôi khi, tốt với những đứa trẻ này nhưng chưa hẳn phù hợp với trẻ khác hay con bạn.

Điều quan trọng nhất với trẻ tiểu học vẫn là kỹ năng, không gian rộng thoáng để học tập, vui chơi và được an toàn. Vì vậy, trường gần nhà vẫn là ưu tiên cần được cân nhắc đầu tiên. Chuẩn bị cho trẻ kỹ năng, tâm lý để con sẵn sàng thích ứng với môi trường học tập mới cũng là điều cha mẹ cần đặc biệt lưu tâm.

Bà Thuý Hà khuyến cáo: Trẻ con không biết chọn trường, lựa chọn là do phụ huynh. Chính vì vậy, tạo tâm lý sẵn sàng, niềm hứng khởi cho trẻ khi ở môi trường mới là điều quan trọng hơn cả.

Nhiều thông tin bổ ích tại ngày hội tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp Ngày hội tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp diễn ra ngày 11-4 ở Hà Nội có sự tham gia của gần 100 trường đại học, cao đẳng, trung cấp với hơn 150 gian tư vấn. Đây là năm thứ 13 liên tiếp ngày hội này được tổ...

Chia sẻ