Từ vụ cơ sở Natanz của Iran bị tấn công, hé lộ "sát thủ" hàng đầu để Mỹ chế ngự Trung Quốc

Thế giới 20/04/2021 - 13:09

Theo chuyên gia người Trung Quốc, ngoài ba khác biệt về hiệu quả trong cuộc tấn công vào ngày 11/4, ở cấp độ chiến tranh mạng, ít nhất trong 10 năm qua đã có ba thay đổi quan trọng.

Người đứng đầu AEOI Ali Akbar Salehi ngày 11/4 lên án hành vi phá hoại nhằm vào cơ sở Natanz, đồng thời thúc giục cộng đồng quốc tế, cũng như Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) chống lại “chủ nghĩa khủng bố hạt nhân” nhằm vào các cơ sở của Iran.

Phía Iran không cáo buộc trách nhiệm về "hành động khủng bố" này từ đâu, nhưng có nguồn tin chỉ ra truyền thông Israel dẫn tin tình báo cho biết đây là hậu quả của một cuộc tấn công mạng từ Israel.

Hiển nhiên vụ việc đã rất được giới chuyên gia Trung Quốc chú ý.

Ông Tần An, Phó chủ nhiệm thường trực Ủy ban chuyên trách Quản lý An ninh mạng và chống khủng bố, thuộc Hội nghiên cứu Luật cảnh sát Trung Quốc, nêu trong bài bình luận trên trang Guancha Syndicate, cho hay có phân tích nhìn từ vụ tấn công vi-rút Stuxnet nhắm vào căn cứ hạt nhân của Iran này hồi năm 2010 (đã khiến hơn 1.000 máy ly tâm bị tê liệt) cho đến vụ tấn công hiện nay, cho thấy tính chất nghiêm trọng, nhận định màn tấn công còn đạt được "thành quả" hơn cả tấn công bằng tên lửa Tomahawk.

Căn cứ hạt nhân Natanz nằm trên sa mạc của tỉnh Isfahan ở miền trung Iran, phần chính được xây dựng dưới lòng đất, là cốt lõi của chương trình làm giàu uranium của Iran. Đây là một trong số các căn cứ hạt nhân của Iran dưới sự giám sát của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế, cũng là mục tiêu tấn công của vi-rút Stuxnet hồi năm 2010.

Từ vụ cơ sở Natanz của Iran bị tấn công, hé lộ

Căn cứ hạt nhân Natanz của Iran

Những thay đổi tính chất của hai lần tấn công

Ông Tần An chỉ ra, nếu xác định cuối cùng là tấn công mạng trong cuộc tấn công mới đây, thì so với lần năm 2010 cho thấy tình hình rõ ràng có một số thay đổi.

Thứ nhất là thời điểm tấn công được tính toán chuẩn xác hơn. Vào ngày 10/4 nhân kỷ niệm Ngày Công nghệ hạt nhân Iran thì Tổng thống Hassan Rouhani đã ra lệnh kích hoạt gần 200 máy ly tâm IR-6 trong căn cứ hạt nhân Natanz, nhưng ngay ngày hôm sau hệ thống phân phối điện của căn cứ hạt nhân Natanz đã xảy ra sự cố.

Hai là mở rộng phạm vi tấn công. So với năm 2010, vụ tấn công lần này không chỉ gây thiệt hại cho máy ly tâm mà còn làm thiệt hại hệ thống điện, gây cháy nổ và mất điện ở căn cứ dưới lòng đất của Iran.

Ba là gây tổn thất lớn hơn. Nguồn tin dẫn chia sẻ của sĩ quan tình báo nói với New York Times rằng cuộc tấn công đã phá hủy hoàn toàn hệ thống điện an toàn bên trong căn cứ hạt nhân, sẽ phải mất ít nhất 9 tháng thì Iran mới có thể khôi phục sản xuất uranium tại nhà máy này.

Ba thay đổi quan trọng trong 10 năm

Theo chuyên gia người Trung Quốc, ngoài ba khác biệt về hiệu quả trong cuộc tấn công vào ngày 11/4, ở cấp độ chiến tranh mạng, ít nhất trong 10 năm qua đã có ba thay đổi quan trọng.

Một là thay đổi môi trường: với sự ra đời của kỷ nguyên Internet vạn vật thì mục tiêu mạng internet có thể phải hứng chịu bị tấn công cũng nhiều hơn và hiệu ứng dây chuyền cũng lớn hơn.

Hai là thay đổi tính chất tấn công: Mỹ đã xác định vấn đề tấn công mạng là loại hình thức tác chiến độc lập, và hệ thống điện đã trở thành một trong những mục tiêu quan trọng - mà vụ tê liệt của lưới điện của Venezuela là một ví dụ.

Ba là khả năng phòng thủ đã nâng cao nhiều nhưng vẫn bị vô hiệu. Thực tế trong 10 năm qua các nước trên thế giới, bao gồm Iran, đã nâng cao rất nhiều khả năng phòng thủ mạng internet và quan niệm về việc phòng thủ.

Ba vấn đề cần cảnh báo

Trong tình huống vẫn là căn cứ hạt nhân đó của Iran bị tấn công mạng phá hoại, tác giả Tần An phân tích cho thấy phản ánh ba vấn đề cần cảnh báo:

- Không có an toàn mạng internet tuyệt đối, không có mạng internet nào là không thể công phá, cần có phương án khẩn cấp sau khi bị tấn công.

- Không nắm vững vàng công nghệ cốt lõi thì khó tránh việc bị lợi dụng sơ hở thâm nhập, việc đồng minh Mỹ nắm được lợi thế từ con chip đến khả năng thao tác công nghệ là yếu tố quan trọng giúp Israel chiếm lợi thế trong tấn công mạng.

- Có chênh lệch trong khả năng thao tác công nghệ tấn công giữa hai bên. Giới chuyên gia chỉ ra dù không có đột phát trong cách tấn công, nhưng các cuộc tấn công mạng lại không dễ dàng ứng phó.

Trong suốt 10 năm, Iran đã không xâm phạm được vào căn cứ hạt nhân của Mỹ-Israel, trong khi căn cứ hạt nhân của chính họ đã gặp phải hai cuộc tấn công mạng.

Từ vụ cơ sở Natanz của Iran bị tấn công, hé lộ

Hai "bảo bối" để Mỹ chế ngự Trung Quốc

Giới chuyên gia Trung Quốc rất lưu ý đến vụ tấn công này và hiển nhiên nghi vấn hàng đầu nhắm vào Mỹ - Israel, cảnh báo trong kế hoạch tương lai của quân đội Mỹ ở Thái Bình Dương chống lại Trung Quốc do Đô đốc Hải quân nghỉ hưu James Stavridis vạch ra thì tấn công mạng trở thành "sát thủ" quan trọng thứ hai trong hoạt động tấn công Trung Quốc, xếp sau tấn công bằng máy bay không người lái (drone).

Vấn đề đã được Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, tướng Mark A. Milley, chỉ rõ rằng thiết bị không người lái và trí tuệ nhân tạo là hai "bảo bối" để tạo nên lợi thế trước quân đội Trung Quốc.

Sau khi thành lập Bộ Tư lệnh Không gian, ngay lập tức Mỹ đã thúc đẩy mô phỏng cuộc chiến tranh không gian mạng nhắm vào Trung Quốc. Với việc xác định tấn công mạng internet như lựa chọn hàng đầu quan trọng hơn cả "đổ bộ tấn công từ bờ biển", tháng 11/2019 Mỹ đã tập hợp hơn 10 đồng minh bao gồm Ấn Độ, Nhật Bản, Australia, Cộng hòa Czech và cả đảo Đài Loan… lần đầu tổ chức tập trận chung về tấn công và phòng thủ mạng internet, triển khai các cuộc tấn công tàn phá khó lường nhắm vào hệ thống tài chính, cơ sở hạ tầng thông tin và kinh tế xã hội với mục tiêu xác định rõ là Trung Quốc Đại lục.

Bài học từ vụ tấn công mạng vào căn cứ hạt nhân Natanz khiến giới chuyên gia Trung Quốc lo ngại. Người ta đặt câu hỏi liệu Trung Quốc có đủ khả năng chống chọi được những vụ việc tương tự hay không, đặc biệt trong tình hình cạnh tranh Mỹ-Trung nhạy cảm hiện nay.