Vì sao Azerbaijan càng đánh càng "mắc kẹt", chuẩn bị đại bại trước lực lượng Armenia?

Chính trị 01/10/2020 - 13:59

Bằng việc bác bỏ đề xuất đàm phán của Nga, Thủ tướng Armenia Nikol Pashinyan đang tỏ ra khá tự tin về tình thế trên chiến trường Nargono-Karabakh sẽ đem lại thắng lợi cho Yeveran.

Azerbaijan sẽ chiến thắng ở Nagorno-Karabakh?

Các con số thống kê về thương vong, thiệt hại và những hình ảnh máy bay không người lái (UAV) tung hoành ở Nagorno-Karabakh sau 5 ngày giao chiến (tính từ 27/9) đang nghiêng về phía Azerbaijan.

Azerbaijan có một quân đội lớn hơn với 300.000 quân và ngân sách 2,267 tỷ USD chiếm tới 5% GDP vượt trội khi so sánh với cả 2 đối thủ Armenia và Cộng hòa Artsakh ly khai cộng lại (khoảng 70.000 quân).

Baku có tài nguyên thiên nhiên phong phú (dầu mỏ), trong khi Armenia có những khoản nợ (Nợ công của Yeveran vào cuối năm 2019 ở mức 6,94 tỷ USD, chiếm 50,3% GDP) và hầu như không có tài nguyên thiên nhiên gì để bù đắp ngoài nhân lực và kiều hối.

Và cuối cùng, dân số của Azerbaijan đông gấp 3 lần với gần 10 triệu người so với của hơn 3 triệu của đối thủ.

Vì sao Azerbaijan càng đánh càng

Bộ Quốc phòng Azerbaijan thống kê thiệt hại của Quân đội Armenia.

Nếu chỉ sử dụng các con số nói trên, câu trả lời khá rõ ràng là Azerbaijan "hùng mạnh" hơn và quân đội được vũ trang "tận răng" bằng nguồn thu dầu mỏ sẽ không có bất kỳ vấn đề gì khi hủy diệt cả lực lượng Cộng hòa Artsakh ly khai lẫn Quân đội Armenia ở Nargono-Karabakh.

Đó là chưa kể tới việc Ankara đã công khai việc khí tài có xuất xứ Thổ Nhĩ Kỳ đang tung hoành trên chiến trường bên cạnh những bằng chứng về thương vong ngày một rõ ràng về hàng nghìn phiến quân Quân đội Quốc gia Syria (SNA) đang tích cực tham chiến.

Nhưng một câu châm ngôn cổ "lộ dao tri mã lực / đường xa mới biết ngựa hay", khi diễn biến chiến sự ngày càng trở nên ác liệt, người Armenia không những không nao núng mà còn thể hiện tinh thần chiến đấu trước nước láng giềng hùng mạnh hơn.

Vì sao Azerbaijan càng đánh càng

Bộ Quốc phòng Armenia thống kê thiệt hại của Azerbaijan

Ai đã nổ súng trước ở Nagorno-Karabakh?

Ở thời đại thông tin hiện tại, cả 2 phía tham chiến chắc chắn sẽ trình bày lý lẽ ủng hộ lập trường của họ và khiến mình trông giống như đang trên đà thắng lợi.

Tuy nhiên đúc rút từ những gì chúng ta đã biết từ các cuộc xung đột trước đó (Ukraine, Syria và Libya) có thể rút ra một số kết luận như sau:

Đầu tiên, khá rõ ràng là "phát súng khai chiến" đến từ phía Azerbaijan. Tại sao? Để giải thích điều này khá đơn giản. Cộng hòa Artsakh ly khai và Armenia không có bất kỳ động cơ nào để leo thang xung đột.

Azerbaijan thì ngược lại, họ có quá nhiều lý do để nổ súng, bất mãn trước việc đất đai từng là của họ đang bị nước láng giềng kiểm soát, nguồn thu khổng lồ từ dầu mỏ chảy sang quân đội khiến Baku cảm thấy tự tin và sẵn sàng cho cuộc chiến.

Và tất nhiên, niềm tự hào dân tộc của người Azerbaijan, thứ vẫn còn khá "nhức nhối" sau thất bại trong chiến tranh 20 năm trước cần phải được chứng minh.

Thời gian cũng không đứng về phía Azerbaijan khi khủng hoảng kinh tế, biến động giá dầu và đại dịch Covid-19 đang như một trái bom hẹn giờ đang "đếm ngược". Trong tình huống như vậy, việc chuyển hướng dư luận trong nước về một "kẻ thù" nào đó là điều nên làm.

Vì sao Azerbaijan càng đánh càng

Xe tăng Azerbaijan bị tấn công trong quá trình hành tiến hôm 27/9 (Nguồn: Bộ Quốc phòng Armenia).

Armenia đang khá tự tin?

Armenia đang làm khá tốt. Mặc dù thương vong và thiệt hại, lực lượng của họ vẫn tiếp tục kiểm soát chiến trường, họ cho cộng đồng quốc tế thấy rằng ai mới là kẻ mưu đồ tấn công, ai là kẻ "ném đá giấu tay".

Tính tới thời điểm hiện tại, ngoài một số khu vực nhỏ ở phía bắc và đông nam Nargono-Karabakh đang là "vùng xám" nơi giao tranh đang diễn ra ác liệt, đa phần khu vực vẫn được Yeveran và Stepanakert kiểm soát.

Nói cách khác, kế hoạch tái chiếm Nargono-Karabakh bằng hai "gọng kìm" một cách nhanh chóng của Azerbaijan không những thất bại mà còn bị "phản pháo".

Một thực tế đơn giản cho thấy phía Azerbaijan đã phải chịu nhiều thiệt hại hơn họ thừa nhận đến từ mạng xã hội Twitter, khi những hình ảnh về thương vong của lính đánh thuê Syria ngày một nhiều.

Vì sao Azerbaijan càng đánh càng

Các hình ảnh được cho là lính đánh thuê Syria tham chiến và thương vong ở Nargono-Karabakh

Đây là thứ mà cả Baku lẫn Ankara đều một mực bác bỏ và chắc chắn không được tính đến khi thống kê thương vong. Việc đà tấn công có chiều hướng "khựng" lại đồng thời với việc gia tăng không kích của UAV càng củng cố thêm lập luận này.

Quân đội Azerbaijan sẽ không "chùn tay" mà không có lý do. Nhiều khả năng phía Armenia đã khiến đối phương mắc kẹt trong thương vong nghiêm trọng.

Một yếu tố quan trọng hơn là trong ngày 30/9, Thủ tướng Armenia Nikol Pashinyan đã nhanh chóng bác bỏ đề xuất của phía Nga về việc đàm phán với Azerbaijan:

"Sẽ không thích hợp lắm khi nói về một hội nghị thượng đỉnh giữa Armenia, Azerbaijan và Nga vào thời điểm đang có những hành động thù địch gay gắt hiện tại. Một bầu không khí thích hợp là điều kiện cần thiết cho các cuộc đàm phán".

Mặc dù phía Azerbaijan cũng bác bỏ việc đàm phán, nhưng rõ ràng phía Armenia đang tỏ ra khá tự tin về các diễn biến trên chiến trường cũng như trên mặt trận truyền thông có thể dẫn tới "biến số" giúp họ giành chiến thắng.

Vì sao Azerbaijan càng đánh càng

Bằng việc bác bỏ đề xuất đàm phán của Nga, Thủ tướng Armenia Nikol Pashinyan đang tỏ ra khá tự tin về tình thế trên chiến trường Nargono-Karabakh.

Kết luận

Câu hỏi cuối cùng là vì sao mà một đội quân khoảng 20.000 người nhưng lại trang bị kém hơn đối thủ của Cộng hòa Artsakh ly khai lại làm tốt trong việc cầm chân lực lượng trang bị và huấn luyện tốt của Azerbaijan cũng như những tay súng đánh thuê dày dạn kinh nghiệm người Syria?

Có một số yếu tố chính góp phần vào điều đó:

1. Dù công nhận hay không, người Armenia là những chiến binh thực thụ, tức là tinh thần chiến đấu nằm trong DNA của họ bởi vì để là dân tộc sống sót trong 2.000 năm giữa các đế chế hùng mạnh trong khu vực, họ phải như vậy.

Vì sao Azerbaijan càng đánh càng

Bản đồ chiến sự Nargono-Karabakh hôm 30/9 cho thấy giao tranh vẫn tiếp tục gần đường liên lạc giữa lực lượng Cộng hòa Artsakh ly khai và Azerbaijan.

Mặt khác, Azerbaijan là một quốc gia khá "non trẻ" với nhiều đặc điểm của các thương gia người Thổ hơn là các chiến binh. Việc cầm súng không nằm trong máu của họ.

2. Địa hình Nargono-Karabakh rất khó khăn cho các đợt tấn công ồ ạt. Đối với phía phòng thủ, địa hình hiểm trở thực sự khá thuận lợi cho việc phục kích các đoàn xe cơ giới đang hành quân của đối phương.

3. Không chỉ người Armenia ở Nargono-Karabakh mà những người Armenia trên toàn thế giới đang bảo vệ tổ quốc của họ.

Điều này được chứng minh từ những giờ đầu nổ súng hôm 27/9, khi các tình nguyện viên tập trung ở Yerevan để sẵn sàng ra tiền tuyến, hay như việc nhân vật nổi tiếng trên truyền hình gốc Armenia Kim Kardashian West ra mặt chỉ trích Azerbaijan và Thổ Nhĩ Kỳ "châm ngòi" xung đột.

Nói cách khác, người Armenia thà chết chứ không chịu từ bỏ đất đai của dân tộc mình.

Vì sao Azerbaijan càng đánh càng

Twitt của nhân vật nổi tiếng trên truyền hình Kim Kardashian West ủng hộ Armenia.

Những gì Ankara có thể làm ngoài các cuộc không kích của UAV là giúp họ có thêm vài nghìn tay súng chiến đấu vì tiền, và rõ ràng "liên quân" của họ khó có thể chiến thắng trước những đối thủ sẵn sàng chiến đấu để bảo vệ người thân đang ở ngay hậu phương.

Một điểm cần nhấn mạnh rằng trong Chiến tranh Nargono-Karabakh (1988-1994) có không ít hơn 4.000 "ngoại binh" tham chiến về phía Azerbaijan (tình báo Thổ Nhĩ Kỳ, phiến quân Turkmen Trung Đông, Chechnya, Afghanistan) nhưng kết quả thì ai cũng rõ.

4. Điều đáng buồn là việc lên kế hoạch quân sự của phía Azerbaijan khá tệ. Điều này không chỉ được chứng minh trong Chiến tranh Nargono-Karabakh (1988 - 1994) mà còn là các cuộc đụng độ năm 2016 hay mới đây là tháng 7/2020.

5. Điều cuối cùng cần nhắc đến là Azerbaijan (và cả Thổ Nhĩ Kỳ) tiếp tục đánh giá thấp đối phương, họ đã làm điều đó trong những năm 90 và lại mắc phải sai lầm tương tự.

Lịch sử có rất nhiều ví dụ về những đội quân hùng mạnh đã bị đánh bại bởi một đối phương yếu hơn nhiều lần và nó sẽ lặp đi lặp lại nếu bạn không rút ra được kinh nghiệm. Rõ ràng phía Azerbaijan không thể hiện được việc rút kinh nghiệm mà họ nên có.

Cảnh quay chiến sự Nargono-Karabakh nhìn từ phía lực lượng Armenia.