Xem xét miễn hình phạt với người phạm tội tự nguyện giao nộp lại toàn bộ tài sản chiếm đoạt

Pháp Luật 11/08/2020 - 09:21

Người có hành vi vi phạm pháp luật nhưng vì động cơ trong sáng, không vụ lợi cá nhân, muốn đổi mới, dám đột phá vì sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội và bảo vệ Tổ quốc, kết quả mang lại lớn hơn thiệt hại xảy ra được xem xét miễn trách nhiệm hình sự.

Đây là hướng dẫn đáng chú ý của Hội đồng thẩm phán TAND tối cao trong Dự thảo Nghị quyết Hướng dẫn áp dụng một số quy định của Bộ luật Hình sự về tội phạm tham nhũng, chức vụ và việc xét xử vụ án tham nhũng, chức vụ, đang được lấy ý kiến góp ý.

Cụ thể, Nghị quyết quy định hợp tác tích cực với cơ quan chức năng trong việc phát hiện, điều tra, xử lý tội phạm là sau khi phạm tội tham nhũng, chức vụ, người phạm tội đã chủ động cung cấp những tin tức, tài liệu, chứng cứ có ý nghĩa cho việc phát hiện, điều tra, xử lý tội phạm liên quan đến tội phạm mà họ bị buộc tội.

Ví dụ như chỉ đúng nơi cất giấu vật chứng quan trọng giúp cơ quan chức năng thu hồi được vật chứng đó; khai báo và chỉ đúng nơi đồng phạm khác đang bỏ trốn; khai báo về tội phạm và người phạm tội mới liên quan đến tội phạm mà họ bị buộc tội...

Ngoài những trường hợp nêu trên, có thể xác định những trường hợp khác là “hợp tác tích cực với cơ quan chức năng trong việc phát hiện, điều tra, xử lý tội phạm” nhưng Tòa án phải nhận định rõ trong bản án.

Lập công lớn là người bị buộc tội đã giúp cơ quan tiến hành tố tụng phát hiện, truy bắt, điều tra, xử lý tội phạm không liên quan đến tội phạm mà họ bị buộc tội; cứu được người khác trong tình thế hiểm nghèo hoặc cứu được tài sản có giá trị từ 100 triệu đồng trở lên của Nhà nước, của tập thể, của công dân trong thiên tai, hỏa hoạn hoặc sự kiện bất khả kháng khác; có phát minh, sáng chế hoặc sáng kiến có giá trị lớn được các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền xác nhận.

Ngoài những trường hợp nêu trên, có thể xác định những trường hợp khác là “lập công lớn” nhưng Tòa án phải nhận định rõ trong bản án…

Xem xét miễn hình phạt với người phạm tội tự nguyện giao nộp lại toàn bộ tài sản chiếm đoạt - ảnh 1

Phiên tòa xét xử nguyên TGĐ Cty xổ số Đồng Nai tham ô tài sản. Ảnh minh họa

Dự thảo cũng qui định cụ thể các trường hợp được xem xét miễn trách nhiệm hình sự, bao gồm: người có hành vi vi phạm pháp luật nhưng vì động cơ trong sáng, không vụ lợi cá nhân, muốn đổi mới, dám đột phá vì sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội và bảo vệ Tổ quốc, kết quả mang lại lớn hơn thiệt hại xảy ra.

Người phạm tội là người phụ thuộc, cấp dưới, làm công hưởng lương, chấp hành nhiệm vụ theo chỉ đạo của cấp trên mà không ý thức được đầy đủ hành vi phạm tội, không được hưởng lợi và sau khi phạm tội đã thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải, góp phần có hiệu quả vào việc điều tra, xử lý tội phạm, trừ trường hợp phạm tội rất nghiêm trọng hoặc phạm tội đặc biệt nghiêm trọng.

Người đưa hối lộ tuy không bị ép buộc nhưng đã chủ động khai báo trước khi bị phát giác, góp phần có hiệu quả vào việc phát hiện và xử lý tội phạm thì được miễn trách nhiệm hình sự và được trả lại một phần hoặc toàn bộ của đã dùng để đưa hối lộ.

Người môi giới hối lộ mà chủ động khai báo trước khi bị phát giác, góp phần có hiệu quả vào việc phát hiện và xử lý tội phạm; Các trường hợp khác theo quy định của pháp luật.

Bên cạnh đó, Dự thảo cũng nêu rõ các trường hợp được xem xét miễn hình phạt như: Người phạm tội tự nguyện giao nộp lại toàn bộ tài sản chiếm đoạt, tích cực khắc phục hoàn toàn hậu quả thiệt hại do mình gây ra, trừ trường hợp phạm tội rất nghiêm trọng hoặc phạm tội đặc biệt nghiêm trọng.

Người phạm tội là người phụ thuộc, cấp dưới, làm công hưởng lương, chấp hành nhiệm vụ theo chỉ đạo của cấp trên mà không ý thức được đầy đủ hành vi phạm tội, không hưởng lợi và sau khi phạm tội đã thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải, góp phần có hiệu quả vào việc điều tra, xử lý tội phạm nhưng không được miễn trách nhiệm hình sự theo hướng dẫn tại khoản 2 Điều 5 của Nghị quyết này; Người đưa hối lộ, người môi giới hối lộ, chủ động khai báo sau khi bị phát giác, góp phần có hiệu quả vào việc phát hiện và xử lý tội phạm…

Dự thảo qui định không áp dụng hình phạt tử hình đối với trường hợp người phạm tội tham ô tài sản, tội nhận hối lộ mà sau khi bị phát hiện đã chủ động nộp lại ít nhất ba phần tư tài sản tham ô, nhận hối lộ và hợp tác tích cực với cơ quan chức năng trong việc phát hiện, điều tra, xử lý tội phạm hoặc lập công lớn.

Không áp dụng mức cao nhất của khung hình phạt đối với trường hợp người phạm tội tham nhũng, chức vụ mà sau khi bị phát hiện đã chủ động nộp lại ít nhất ba phần tư tài sản chiếm đoạt, của hối lộ, hoặc bồi thường ít nhất ba phần tư thiệt hại do hành vi phạm tội gây ra…

Về thu hồi tài sản trong vụ án tham nhũng, chức vụ, Hội đồng thẩm phán hướng dẫn nếu tài sản bị chiếm đoạt, tài sản do phạm tội tham nhũng, chức vụ mà có, lợi nhuận phát sinh từ tài sản do phạm tội tham nhũng, chức vụ mà có phải bị tạm giữ, kê biên, phong tỏa ngay khi cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng phát hiện hành vi phạm tội và phải bị tịch thu sung vào ngân sách Nhà nước, tịch thu tiêu hủy hoặc trả lại cho chủ sở hữu hợp pháp theo đúng quy định của pháp luật.

Trường hợp tài sản có nguồn gốc từ tội phạm tham nhũng, chức vụ đã được nhập vào khối tài sản thuộc sở hữu chung thì tịch thu sung vào ngân sách Nhà nước, tịch thu tiêu hủy hoặc trả lại cho chủ sở hữu hợp pháp đối với phần tài sản có nguồn gốc từ tội phạm tham nhũng, chức vụ theo đúng quy định của pháp luật.

Phương Thảo